تبلیغات
دبستـــــــــــــــان بهـــــــــــــــــــاران - ارزشیابی توصیفی
دبستـــــــــــــــان بهـــــــــــــــــــاران
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


دسترسی سریعتر معلمان ودانش آموزان واولیامحترم به اطلاعات مورد نیاز جهت شکوفایی بیشتر .

مدیر وبلاگ : معاون آموزشی کیانی
نظرسنجی
دوست دارید چه مطالبی را در وبلاگ در اختیار داشته باشید؟





عوارض امتحان

1)   ایجاد اضطراب و ترس :

بدون شک هیچ کدام از ما روزهای امتحان ، حضور مراقبانی که به جای دو چشم ، صد چشم را به کار می­برند ، تاریکی زیر نیمکت­ها و کیف­های مانع تقلب و دلهره­ی نمره­ی حاصل از آن را از یاد نخواهیم برد ....

2)  ایجاد رقابت نامطلوب:                                                                                                         

اگر در نظام ارزشیابی سنتی که به جای فردمدار بودن ملاک مدار و هنجار مدار است، دانش آموز با کلاس مقایسه می­شود که این امر موجب به وجود آمدن رقابت می­شود و کلاس به جای آن که جایگاه امنی  برای یادگیری باشد به میدان مسابقه تبدیل می­شود ، مسابقه­ای که باعث به وجود آمدن اضطراب و بیماری خواهد شد زیرا قطعاً در این مسابقات افرادی پیروز و عده­ای نیز شکست خواهند خورد و پیروزی غرور و خود پسندی و شکست احساس حقارت را به دنبال دارد .

3)   امتحان وسیله­ای برای تهدید :

اسکینر ، دانشمند معروف آمریکایی می­گوید : « در نظامی که اساساً دانش آموز به دلیل اجتناب از عواقب درس نخواندن مطالعه می­کند ، نه انسان است و نه مولد ، این تنها برای وقت گذرانی و دشمنی با علم و هنر است .»

گاهی معلمان از این ابزار برای ترساندن و انتقام جویی دانش آموز استفاده می­کنند :

به این جملات توجه شود :

1-     درس نمی­خونید ، می­دونم موقع امتحان چه کار کنم .

2-    وقت امتحان به شما نشان می­دم و ...

در این جور مواقع معلم به عنوان یک قدرت کل و از بالا به دانش آموز نگاه می­کند و از امتحان و ارزشیابی به عنوان یک وسیله­ی انتقام و قدرت استفاده می­کند .

« تقلب »

  وقتی امتحان به جای فرد مدار بودن ملاک مدار و هنجار مدار است و دانش آموز برای آن به رقابت می­پردازد ، ممکن است برای رسیدن به هدفش یعنی پیروزی به پدیده­ی غیر اخلاق مانند تقلب متوسل می­شود و این امر موجب می­شود ، جلسه­ی امتحان به رابطه­ی مجرم و پلیس تبدیل می­شود و « این رفتار هنجار شکن ، خود یک آموزش پنهان به دانش آموزان می­دهد که اگر توانستید با هنجار شکنی مخفیانه به موافقت برسید ، این کار را بکنید .   »

امتحان و خلاقیت :

 در امتحان ، دانش آموز با یک سری سؤالات و پاسخ­های از پیش تعیین شده روبه رو می­شود که می­بایست با پاسخ­های قالبی بدون جا انداختن « و » برای کسب نمره­ی دلخواه و بالا به هدفش برسد . در چنین مواقعی هیچ خلاقیتی از او بروز نمی­کند چون او می­بایست آن چه را که کتاب گفته است ، در ورقه­ی امتحان بنویسد ، نه آنچه را یاد گرفته و فهمیده است ، چون او تصور می­کند هر سؤال فقط یک پاسخ دارد و آن چیزی است که در کتاب نوشته شده است و معلم گفته است .

به طور کلی ارزشیابی به صورت فوق موجب تضعیف و از بین رفتن خلاقیت خواهد شد و شکوفه­ی نو آوری در او پرپر می­شود . این امر موجب خواهد شد که روحیه­ی پژوهش گری و پرسش گری در او از بین برود .

نگرش منفی نسبت به درس  :

با توجه به آنچه گفته شد ، می­توان به وجود آمدن نگرش منفی نسبت به درس و مدرسه را نتیجه­ی پایانی آن دانست که دامنه­ی آن در سرنوشت تحصیلی ، شغل و زندگی دانش آموز در آینده مؤثر خواهد بود .

البته با حذف امتحان نهایی در پایه­ی پنجم تا حدودی از ایجاد نگرش منفی و عوامل فشار زا کم شده است .

اعتبار امتحان : امتحان نمی­تواند میزان تحقق اهداف را بسنجد اگرچه ارزشیابی تراکمی (پایانی ) معمولاً روی  اهداف متمرکز می­باشد چرا که نمی توان در مورد اعتبار و روایی سؤالات امتحانی که معلم ساخته است ، اطمینان داشت زیرا در اکثر سؤالات امتحانی به سطوح پایین حیطه شناختی ( دانش و فهم ) توجه می­شود و کاربرد ، تجزیه وتحلیل ، ترکیب ، ارزشیابی در آن جایگاهی ندارد . در واقع امتحان ابزاری کار آمد برای سنجش یادگیری نیست زیرا مهارت هایی چون تفکر ، پرسش گری ، خلاقیت و پژوهش ، ابتکار ، ... در آن راه ندارد .

کاهش گرایی :

 آیزنر (1994) اعتقاد دارد که اهداف تعلیم وتربیت به سه دسته­ی رفتاری ، حل مسأله و بیانگر تقسیم می­شوند . اهداف حل مسأله با قدرت تفکر مرتبط است و این بیانگر (نتایج) در حوزه­ی هنرها و فعالیت­های خلاق قرار می­گیرد و امتحان بخش کوچکی از این اهداف را که همان اهداف رفتاری است ، اندازه گیری می­کند و در مورد اهداف بعدی دچار مشکل می­شود . به همین دلیل عدم توانایی امتحان در سنجش اهداف عالی ، دامنه فعالیت­های تربیتی دچار یک کاهش گرایی شده است . و این کاهش گرایی نظام ما را به سمت و سویی سوق داده است که محصولاتش فاقد مهارت­های اساسی زندگی و توانایی یادگیری در عصر انفجار دانش هستند .

نمره گرایی ( بیست گرایی ) :

دانش آموزان با تحت فشار قرار گرفتن از طرف خانواده و مدرسه چنان دغدغه­­ی نمره دارند که از فرصت­های تربیتی و آموزشی در مدرسه به خوبی استفاده نمی­کنند و در واقع اجازه­ی استفاده از آن را ندارند و خانواده همه­ی رشد و موفقیت فرزند را در کسب نمره می­داند و در عبارتی پیشرفت در نمره خلاصه می­شود و نمره نماد پیشرفت است .

نتیجه مداری :

نتیجه مداری یکی از اصلی ترین ویژگی­های نظام ارزشیابی سنتی است که از مکتب رفتار گرایی متأثر می­شود . البته به طور کلی توجه به نتایج ، ضعف وعیب ارزشیابی سنتی نیست بلکه افراط در توجه نتیجه ، عف محسوب می­شود ، زیرا این امر موجب می­شود ، نقش اصلاحی در یادگیری نادیده گرفته می­شود زیرا فرصت بازخورد در فرایند وجود ندارد و یا آن قدر کمرنگ است که به چشم نمی­آید .

 دانش آموز در این ارزشیابی منفعل است و به همین دلیل این معلم است که برای رسیدن به بازده­ی آموزشی تلاش یک سویه و فعلانه دارد .


چگونگی اجرای طرح جدید ارزشیابی در کلاس درس

 طرح جدید ارزشیابی در کلاس درس دارای مراحلی به شرح زیر می­باشد :

1)   تعیین فعالیت­های هر دانش آموز و ارائه­ی بازخورد به آنها : هنگامی که معلم به سؤال جدی در مورد عملکرد دانش آموز می­پردازد او را به تلاش بیشتر ترغیب می­کند معلم می­تواند به صورت فردی  یا گروهی فعالیت­های خارج ازکلاس را برای دانش آموزان تعیین کرده و سپس اطلاعات جمع آوری شده و نتایج کار آنان را در پوشه­های کار جمع آوری کند .

2) توصیف : معلم با بررسی مجموعه­ عملکرد هر دانش آموز و با توجه به ملاک­هایی هم چون میزان تلاش و پشتکار برای حل مسئله و یا کشف حقیقت ، ارج نهادن دانش آموز و اطلاعات جمع آوری شده و استخراج قوانین و قواعد از اطلاعات مشابه ارزش تلاش در جهت یادگیری را برای دانش آموزان توصیف می­کنند .

3)  ارزش گذاری : ارزش گذاری به این نکته اشاره می­کند که معلم هنگام طرح سؤالات ، تعدادی از سؤالات را به پاسخ­هایی دقیقاً مطابق با آن چه مورد نظرش است اختصاص می­دهد و تعدادی از سؤالات را آن گونه طرح می­کند که دانش آموز بتواند راه حل جدید احتمالی را ارائه کند . هم چنین این سؤالات می­تواند با تأکید بر مسائل زندگی دانش آموزان باشد . در این حالت معلم برای راه حل­های جدید و نظرات و تفکرات دانش آموزان نیز ارزش قائل شده است .

4) گزارش پایانی : در این مرحله ضمن ارائه­ی کارنامه­ای که شامل نمرات دانش آموز است گزارش توصیفی از نحوه­ی تلاش و برای رسیدن به نمرات ارائه می­شود که این تصویر روشن­تری از فرایند روشن­تری از فرایند رشد دانش آموزان و خصوصیت او را فراهم می­کند . 

نویسنده: معاون آموزشی 

ویژگی های ارزشیابی توصیفی

الف ) پویایی:
همان طور که از اسمش پیداست پویایی در برابرایستایی قرار دارد اولین ویژگی این ارزشیابی می‌باشد که موجب رشد و بالندگی در دانش آموز می‌باشد. منظور از آن تکرار و تمرین نیست، در ارزشیابی مستمر بر خلاف آن چه هدف اصلی این ارزشیابی‌ست، امتحان گاه و بی‌گاه و پرسیدن مد نظر قرار می‌گیرد و فرقی با امتحان قوه‌ای ندارد. در حالی که ارزشیابی می‌بایست در حین فعالیت‌ها انجام پذیرد و ارزشیابی هیچ گاه از فرایند یاددهی- یادگیری جدا نیست.
تحلیل ویژگی پویایی در ارزشیابی توصیفی چند نکته مهم را آشکار می‌سازد:
1. ارزشیابی ابزاری برای یادگیری است.
2. ارزشیابی و یادگیری در تعامل با هم دیگرند.
3. ارزشیابی بر معیارها و میزان های موفقیت در یادگیری، تأکید دارد.
4. ارزشیابی بر بازخوردهای پیوسته تأکید می کند.
ب) بازخورد :
در ارزشیابی که پویایی وجود دارد،قطعاًبازخورد مناسب نیز به چشم می‌خورد، بازخورد به جا و مناسب سبب می شود تا یادگیری صورت گیرد و دانش آموز با انگیزه‌ی بیشترش به فعالیت بپردازد " در حقیقت بازخورد، هسته مرکزی فرآیند یاددهی – یادگیری است."
گاهی معلم می‌تواند با مشورت و صحبت کردن به دانش آموزان بازخورد مناسب بدهد در زمان انجام فعالیت با توجه به نوع کار و فعالیت ، گاهی ممکن است نظر معلم و بازخورد او در دفتر یا ورقه نوشته شود. بدون بازخورد مناسب ارزشیابی بی‌فایده است و این عمل می‌تواند از همان ابتدا در ارزشیابی تکوینی یا تراکمی جریان داشته باشد.گاهی نیز بازخورد از طرف دانش آموز برای معلم و دیگر دوستان خودش صورت می‌گیرد. اگر دانش آموز به نقطه‌ای برسد که بتواند به همسالان و خود بازخورد بدهد بسیار عالی خواهد بود که به بازخورد به خود « خودارزشیابی» می‌گویند.که در این صورت و در صورت بازخورد به همسالان ، مهارت نقد کردن و نفوذپذیری در دانش آموزان تقویت می‌شود.
ج) کیفی بودن :
اگر بتوانیم بازخوردهای دانش آموزان را که به صورت کمی (نمره)تفسیر کنیم آن را به ارزشیابی کیفی تبدیل خواهیم کرد. در صورتی که با اعلام نمره به دانش آموز، او را از وضعیت دقیقش آگاه نخواهیم کرد.
معمولاً در تعداد کمی از پدیده‌ها مانند فاصله،نیرو،وزن و... می‌توانیم از قابلیت کمی استفاده کنیم ، اما در تجزیه و تحلیل ،تفکر، استدلال مهارت‌ها و... نیاز به ارزشیابی کیفی داریم .در این صورت معلم شناخت کامل‌تری را از دانش آموز پیدا می‌کند، علاوه بر این مقیاس عددی در ارزشیابی کیفی معنا ندارد و مقیاس رتبه ای مانند بالاتر از انتظار – حد انتظار و... موجب می شود رقابت بین دانش آموزان به حداقل برسد و کم کم از بین برود زیرا هر دانش آموز با توجه به ویژگی‌ها و تفاوت‌های فردی که با دیگران دارد با خودش سنجیده می شود و مشخص کردن مقیاس رتبه ای او برای خودش می باشد.
د)عملکرد گرایی:
یکی دیگر از پویایی ارزشیابی، تأکید بر عملکردی بودن آن دارد . معلم در تلاش است تا تغییرات کودک را در فرایند یادگیری – یاددهی مشاهده و کشف کند.
در حال حاضر بیشترین انرژی و فعالیت معلم صرف اندازه گیری از آموخته های دانش آموزان می شود که با طرح انواع سؤالات همراه است که نتایج این آزمون ها، اطلاعات دقیقی از یادگیری دانش آموزان را نشان نمی‌دهد. ممکن است دانش آموزان بتوانند مواردی را در آزمون پاسخ بدهند اما کاربرد آن ها را در مواجه شدن با مسأله ای ندانند.
امروزه در دنیا ارزشیابی به صورت عملکردی مطرح می شود ارزشیابی عملکردی فرصتی است که دانش آموز در آن با توانایی ها و ضعف های خود آشنا می شود.آزمون تیمز سال های 1995 و 1999 و 2003 در پنجاه کشور جهان ،پرلز 2001 و 2006 نشانگر ضعف عملکردی بعضی از این کشورها از جمله ایران بود.
البته برای آزمون‌های عملكردی می‌شود آزمون‌ها به صورت غیر رسمی انجام گیرد.تأکید بر تکالیف هدفمند و استفاده از پوشه‌ی کار در داوری برای گرایش عملکردی ارزشیابی مناسب است.
و) فرایندی :
روانشناسان شناخت گرا معتقدند یادگیری نتیجه نیست بلکه فرآیند است. معلم انتقال دهنده اطلاعات و دانش آمو حفظ کننده‌ی آن نیست. معلم با راهنمایی خود فرصت‌های یادگیری را به وجود می‌آورد.
یادگیری برای دانستن اولین شعار یونسکو برای محور یادگیری است که دانش آموز را به مهارت‌های شناختی و فراشناختی و کاربرد آن در زندگی هدایت می‌کند. در مهارت فراشناخت، دانش آموز:« بداند که می داند یا بداند که نمی‌داند آن گاه تلاش می‌کند تا بداند.»
آن گاه می‌تواند فعالیت‌های شناختی خود را نظم دهد. البته به شرطی که با توجه به ارزشیابی تکوینی و فعالیت‌های هدفمند مستمر یادگیری، از طرف معلم متوجه‌ی فرازها ضعف و قوت‌های کارش شود.
ی) همه جانبه نگری:
در ارزشیابی کمی به علت ویژگی خاصی که دارد (تبدیل به نمره) یک جانبه نگر است و به سطوح پایین حیطه‌ی شناختی مانند ( دانش و فهم ) بیشتر توجه می‌شود اما در ارزشیابی کیفی و توصیفی به اهداف نگرشی، مهارتی و شناختی به یک میزان مورد تأکید قرار می‌گیرد.

نویسنده: معاون آموزشی

ارزشیابی توصیفی و امکان استفاده از هوش هیجانی

اگر شیوه های یاددهی، یادگیری متنوع و متناسب با نیاز وعلایق دانش‌آموزان نباشد ما به اهداف ارزشیابی توصیفی دست نخواهیم یافت.استفاده از هوش هیجانی این امکان را به معلم می دهد که بیشترین بهره را از مشارکت وتعامل دانش آموزان در کلاس داشته باشد.دانش آموز دریایی از عاطفه واقیانوسی از هیجان است .درپاره ای از کلاس ها به علت مسدود شدن جریان عاطفی و واکنشهای هیجانی دانش‌آموز جریان فکری و اندیشه ای او نیز منع و مسدود می‌شود در چنین کلاسی کسالت ، خستگی، عدم تمرکز و حواس پرتی، انتقال یادگیری ناقص و فقر در نوآوری و نواندیشی موج می‌زند .در این رابطه باید بدانیم که واکنشهای روحی دانش آموزان حالت انبوه ودسته جمعی دارد. یعنی اگر عاطفه و هیجان او منع شود بسیاری از کارکردهای روحی دیگر او نیز متوقف می‌شود و اگر عاطفه و هیجان او تحریک گردد و سایر توانمندی‌ها وقدرت‌های روحی اونیز تحریک خواهد شد معلمان دارای قدرت هوشی و مدیریت آموزشی بالا هیچگاه هراسی ندارند از این که با طوفان عاطفه و هیجان تحریک شده کلاس چه می‌توان کرد. در اصل ترس از تحریک عاطفی و هیجانی کلاس و دانش آموز برای معلمان و مـــدیرانی مطرح می‌شود که مهارت لازم ، دانش فنی مورد نیاز و ارتباط موثر با کلاس و مدرسه را ندارند. به جای ارتقا سطح دانش و بینش خود درکار ، موجب کاهش سطح عاطفه و هیجان کلاس و مدرسه می‌شوند چرا که مدرسه‌ی کم هیجان را بسیار ساده می‌توان کنترل کرد. ولی کلاس یا مدرسه پرهیجان و عاطفی را باید با صرف انرژی، وقت بسیار بالاتر کنترل کرد و هدایت نمود ولی ارزش در این است که ما اصالت‌های ذاتی و درونی دانش‌آموزان جامعه خودمان را پرورش دهیم نه اینکه اصالت ها و خصلت‌ها را سرکوب کرده و منع نماییم .دانش‌آموزی که هیجان و عاطفه اش در کلاس به حرکت در آید با شور و شوق بیشتری به آموختن و یادگیری می‌پردازد تا دانش‌آموزی که در خود فرو رفته. پیکر تراش مشهوری اعتقاد دارد که بدون وجود هیجان هیچ اثر هنری آفریده نخواهد شد. خوشبختانه تعداد زیادی از معلمان ما به علت پرورش یافتن در فرهنگ غنی و پربار خودمان با چنان مهارت و دقتی می‌توانند هیجان دانش‌آموزان ابتدایی را تحریک کنند که شایسته تقدیر و ستایش هستند این معلمان شیوه بیان ، طریقه‌ی ارتباط غیر کلامی با روش حل مساله بیان نکته‌ها وخاطرات لذت بخش را به صورتی در کلاس مورد استفاده قرار می‌دهند که کل کلاس سرشار از شادمانی خوشحالی و هیجان می‌گردد. چنین دانش آموزانی همانند پرندگان زیبایی هستند که با خوشحالی پرواز لذت بخش را تجربه کرده اند

اهداف ارزشیابی تحصیلی – تربیتی در دوره‌ی ابتدایی:

١ - اصلاح،بهبود و ارتقا فرایند یاد دهی – یاد گیری در کلاس ، مدرسه ،مراکز مکمل مدرسه و خارج از آن به ویژه از طریق افزایش تعامل مؤثر و سازنده بین معلم و دانش آموز.
2- شناسایی و پرورش استعدادها ،توانایی‌ها و علایق دانش آموزان با تکیه بر استعداد‌های برتر هر یک از آنان
3- توجه و کمک به رشد متعادل و همه جانبه‌ی شخصیت دانش آموزان
4- آگاه ساختن دانش آموز و اولیا وی از فرآیند پیشرفت تحصیلی – تربیتی و جلب مشارکت آنان در بهبود عملکرد دانش آموز
5- تقویت انگیزه‌ی یادگیری و پرورش استعداد‌های برتر دانش آموزان از جمله خلاقیت و نو آوری و ایجاد مهارت خود ارزیابی در دانش آموزان.
- ارزشیابی پیشرفت تحصیلی- تربیتی در دوره‌ی ابتدایی به صورت تکوینی در طول سال تحصیلی بر اساس اهداف برنامه‌ی درسی هر پایه انجام می‌پذیرد. در این ارزشیابی معلم و مربی با استفاده از ابزارهای مختلف از جمله آزمون‌های عملکردی ،کار پوشه ،مشاهدات ،درس پژوهشی و پروژه ،اطلاعات لازم را در زمینه فعالیت‌های داخل و خارج از کلاس و مدرسه و مراکز مکمل مدرسه از دانش آموزان اعم از فردی با گروهی جمع آوری می‌کند تا باز خورد به موقع و مناسب را به ایشان ارائه نماید.
- گزارش نتایج ارزشیابی پیشرفت تحصیلی – تربیتی دانش آموزان در طول سال تحصیلی و در زمان قابل ارائه می‌باشد.

درآمدی بر ارزشیابی توصیفی


مدتی است که در محافل تربیتی کشور، به ویژه در مدارس موضوع ارزشیابی توصیفی بسیار مطرح و مورد بحث قرار می گیرد. برخی از سیاست گزاران، صاحب نظران و مدیران و معلمان دوره ی ابتدایی آن را رویکردی مطلوب و سازنده در ارزشیابی تحصیلی تلقی می کنند. بررسی ها هم نشان گر آن است که ارزشیابی توصیفی آثار مثبت بر محیط یاد دهی- یادگیری دارد. لکن پاره ای از این نتایج و نو بودن این پدیده در نظام ارزشیابی کشورمان، تقاضای اجتماعی قابل توجهی را در نظام آموزشی به همراه داشته است. این تقاضای اجتماعی هر چند نقطه ی مثبت برای ایده ی ارزشیابی توصیفی محسوب می شود؛ اما به صورت بالقوه خطری نیز محسوب می شود که تصمیم گیران در سطوح مختلف مدیریتی باید به آن کاملاً توجه نمایند. زیرا در دوره ی گذر از نگاه سنتی به ارزشیابی به نگاه جدید ارزشیابی تحصیلی هستیم. سرنوشت پدیده ی ارزشیابی توصیفی به اشاعه ی درست و منطقی آن بستگی دارد. اندیشه های نوآورانه نباید سطحی باشد و رهبران آموزشی (مدیران مناطق و سازمان ها) باید در امر اشاعه ی ارزشیابی توصیفی به الزامات آن توجه کنند.
منظور از الزامات ، پیش نیازها و بسترهای مناسب برای حضور و تحقق واقعی نوآوری درکلاس و مدرسه است. درعین حال از این نکته نباید غافل شد که ارزشیابی در کوره راه اجرای آزمایشی است و برای تبدیل شدن به یک الگوی بومی مناسب نیاز به دقت واهتمام کلیه معلمین، مدیران ، والدین و ... دارد. خطر سطحی نگری و عدم دقت در اجـــــرا آسیب و آفتی است که نباید آن را دست کم گرفت .
منظور از سطحی نگری ، تبدیل شدن ارزشیابی توصیفی به یک قالب و فاقد اثر در کلاس است . اصولاً با حضور پدیده های جدید این امکان وجود دارد که آگاهی به مثابه ابزاری لوکس و تبلیغی تبدیل شود؛ و مشکل از همین جا شروع می شود زیرا در این شکل از اشاعه نوآوری ، ارزشیابی توصیفی عمدتاً در استفاده از چند ابزار مانند کارنامه ی توصیفی، چک لیست ، پوشه کار و .... خلاصه می شود .در حالی که پیش شرط تحقق ارزشیابی توصیفی مهارت هایی است که مجریان طرح بایستی به آن وقوف داشته باشند.
- مهارت مدیریت پوشه ی کار وتحلیل اطلاعات آن
- مهارت فهرست وارسی و به کارگیری آن
- مهــارت ارائه تکالیف مناسب و بررسی آن ها و ارائه بازخورد به دانش آموز.
- مهارت ارائه بازخوردهای مستمر توصیفی به دانش آموزان .
- مهارت تهیه و استفاده از ثبت مشاهدات به صورت توصیفی .
- مهارت تهیه و استفاده از آموزن های مختلف ( آزمون در خانه، آزمون کتاب باز ، آزمون گروهی و....)
- مهارت به کارگیری روش های خود سنجی و دیگر سنجی .
و در یک کلام : معلمی که ارزشیابی توصیفی را انجام می دهد باید به درک دقیق و روشنی از ارزشیابی و ارتباط آن با روش تدریس رسیده باشد و ارزشیابی را جزء جدا نشدنی فرآیند یاد دهی بداند که پیوسته به صورت رسمی و غیر رسمی انجام می پذیرد و معلم نه در برابر دانش آموز بلکه در کنار او قراردارد و پا به پای وی حرکت می کند و او را در مسیر یادگیری یاری می نماید.

ارزشیابی از كدام ارزش؟

ارزشیابی معتبر به همراه آموزش معتبر امکان پذیر است
علمای فن آموزش و ارزشیابی معتقدند که قبل از این که معلم در طراحی یک سیستم ارزشیابی معتبر بکوشد، باید شیوه ی آموزش خود را اصلاح کند. آنان معتقدند که تنها زمانی معلم می تواند به شیوه ی معتبر ارزشیابی رو کند که شیوه ی آموزش او اعتبار داشته باشد. آنان برای چنین آموزشی ویژگی های زیر را قایل اند:
1- آموزش باید با پژوهش همراه باشد :
دانش آموز هنگامی که عملا تحقیق می کند ، در ساخت مفاهیم سهیم می شود مثلا دانش آموز در درس تاریخ با کار پژوهشی خود بر اساس منابع معتبر می تواند خود عقاید جدیدی کسب کند که گاه ممکن است با عقاید و باورهای جامعه متفاوت باشد.
2- آموزش باید سعی در تلفیق داشته باشد آموزش دانش های مجزا و قطعه قطعه به دانش آموز باعث می شود تا اونتواند از آموخته ها در زندگی روزمره خود که کاربرد تلفیقی آموخته ها را می طلبد استفاده کند، درست همان طورکه آموختن کلمات یک جمله به دانش آموز اورا در جمله سازی وکاربرد آن کلمات توانا نمی کند .
3- ارزشیابی، ارزشی بیش از موفقیت در جلسات امتحان داشته باشد:توانایی تدوین یک نامه، ایراد یک سخنرانی، ساختن یک قطعه موسیقی، ساختن یک کابینت آشپزخانه و توانایی برقراری ارتباط، کار گروهی و انعــــــطاف پذیری مواردیست که در ارزشیابی دانش آموز، زمانی که دانش محور کار قرار می گیرد ، فراموش می شود.
علمای آموزش معتقدند که آموزش های رسمی باید در خارج از کلاس و در زندگی روزمره کاربرد داشته باشد. بنابراین دانش آموزان باید مهارت های لازم برای زندگی کردن را در مدرسه فرا بگیرند. در دوران تحصیل معمولا دانش آموزان سرجلسات امتحان، طی یک یا دو ساعت به پرسش های معینی پاسخ می دهند یا مسایل را حل می کنند، ولی در خارج از مدرسه، در زندگی روزمره زمان لازم برای حل یک مسئله انعطاف پذیرتر است و این دو مورد با یکدیگر هم خوانی ندارد. به همین دلیل نظام های ارزشیابی نوین سعی دارند زمان ارزشیابی دانش آموز را طولانی کنند و با استمرار آن در طی فرآیند آموزش به آن اعتبار بخشند.
4- زندگی گروهی فرد را اصل قراردهد : نظام های ارزشیابی سنتی هر فرد را به تنهایی ارزیابی می کند درحالیکه در زندگی روزمره فرد اجازه دارد با دیگران مشورت کند، تصمیم گیری گروهی کند ارتباط های موثر برقرار کند تا بتواند بهتر زندگی کند. توجه به کار گروهی باید جای خود را در برنامه آموزش و نیز ارزشیابی باز کند تا به آنها اعتبار بخشد.
5- افراد به یک فراگیر مادام العمر تبدیل کند: وظیفه هر نظام آموزشی این است که دانش آموزان را به آن ابزار یادگیری مجهز کند که برای زندگی فعلی آنان و نیز برای زندگی آنان در بیست تا سی سال بعد نیز مفید باشد.
اکنون که قرار است ارزشیابی توصیفی در کلیه مدارس سراسر کشور در اجرا شود بیایید از هم اکنون شیوه های آموزشی مناسب را برای سال آینده فراهم نماییم .

ارزشیابی از كه؟ از چه ؟

اگر شیوه های یاددهی، یادگیری متنوع و متناسب با نیاز وعلایق دانش آموزان نباشد ما به اهداف ارزشیابی توصیفی دست نخواهیم یافت.استفاده از هوش هیجانی این امکان را به معلم می دهد که بیشترین بهره را از مشارکت وتعامل دانش آموزان در کلاس داشته باشد.دانش آموز دریایی از عاطفه واقیانوسی از هیجان است .درپاره ای از کلاس ها به علت مسدود شدن جریان عاطفی و واکنشهای هیجانی دانش آموز جریان فکری و اندیشه ای او نیز منع و مسدود می شود در چنین کلاسی کسالت ، خستگی، عدم تمرکز و حواس پرتی، انتقال یادگیری ناقص و فقر در نوآوری و نواندیشی موج می زند .در این رابطه باید بدانیم که واکنشهای روحی دانش آموزان حالت انبوه ودسته جمعی دارد. یعنی اگر عاطفه و هیجان او منع شود بسیاری از کارکردهای روحی دیگر او نیز متوقف می شود و اگر عاطفه و هیجان او تحریک گردد و سایر توانمندی ها وقدرت های روحی اونیز تحریک خواهد شد معلمان دارای قدرت هوشی و مدیریت آموزشی بالا هیچگاه هراسی ندارند از این که با طوفان عاطفه و هیجان تحریک شده کلاس چه می توان کرد. در اصل ترس از تحریک عاطفی و هیجانی کلاس و دانش آموز برای معلمان و مـــدیرانی مطرح می شود که مهارت لازم ، دانش فنی مورد نیاز و ارتباط موثر با کلاس و مدرسه را ندارند. به جای ارتقا سطح دانش و بینش خود درکار ، موجب کاهش سطح عاطفه و هیجان کلاس و مدرسه می شوند چرا که مدرسه ی کم هیجان را بسیار ساده می توان کنترل کرد. ولی کلاس یا مدرسه پرهیجان و عاطفی را باید با صرف انرژی، وقت بسیار بالاتر کنترل کرد و هدایت نمود ولی ارزش در این است که ما اصالت های ذاتی و درونی دانش آموزان جامعه خودمان را پرورش دهیم نه اینکه اصالت ها و خصلت ها را سرکوب کرده و منع نماییم .دانش آموزی که هیجان و عاطفه اش در کلاس به حرکت در آید با شور و شوق بیشتری به آموختن و یادگیری می پردازد تا دانش آموزی که در خود فرو رفته. پیکر تراش مشهوری اعتقاد دارد که بدون وجود هیجان هیچ اثر هنری آفریده نخواهد شد. خوشبختانه تعداد زیادی از معلمان ما به علت پرورش یافتن در فرهنگ غنی و پربار خودمان با چنان مهارت و دقتی می توانند هیجان دانش آموزان ابتدایی را تحریک کنند که شایسته تقدیر و ستایش هستند این معلمان شیوه بیان ، طریقه ی ارتباط غیر کلامی با روش حل مساله بیان نکته ها وخاطرات لذت بخش را به صورتی در کلاس مورد استفاده قرار می دهند که کل کلاس سرشار از شادمانی خوشحالی و هیجان می گردد. چنین دانش آموزانی همانند پرندگان زیبایی هستند که با خوشحالی پرواز لذت بخش را تجربه کرده اند.

فواید ارزشیابی كیفی و توصیفی

مدرسه و تعالیم مدرسه ای باید منجر به تربیت شهروندانی متعادل، سالم و توانمند شود. سلامت روان ملی (اجتماعی) در گرو شجاعت فكری، احساس مسئولیت و متعاقب آن پیشرفت در علوم و هنر و بالاخره كیفیت زندگی روزانه است. ارتقا بخشیدن به كیفیت زندگی روزانه مستلزم آموزش مهارت زندگی و پیوند دادن زندگی با آموزش های مدرسه ای و استفاده از هوش چندگانه در فرآیند یادگیری می باشد. هم چنین برای ارزشیابی و اطمینان از دستیابی به اهداف فوق ما نیازمند روش هایی از سنجش و ارزشیابی هستیم كه به هر دانش آموز به دیده ی حرمت نگاه كند، موهبت های طبیعی و انسانی او را بیشتر از آزمون های سنتی نشان دهد، بازخورد مثبت و تكالیفی رشد دهنده به او ارائه كند و باور داشته باشد كه هر دانش آموز قابلیت رشد و پیشرفت مداوم را دارد. باید عمیقاً باور داشته باشیم كه هر دانش آموز قابلیت رشد و یادگیری را دارد به شرط آن كه :
- ابزار سنتی ارزشیابی را كه بدون توجه به تفاوت های فردی، به دنبال یافتن نقطه ضعف هاست، رها كنیم.
- بستر مناسب برای حذف فرهنگ بیست گرایی فراهم نماییم و به استقبال تغییر ارزشیابی از كمی به كیفی و توصیفی برویم.
برخی از فواید ارزشیابی:
- كاهش اضطراب و تنش ناشی از شركت در امتحانات مكرر و پایانی
- كاهش رقابت های نامناسب برای كسب نمرات بالاتر
- كاهش حساسیت والدین، فراگیران و آموزگاران به نمره
- كاهش فشار والدین بر فرزندان برای كسب نمرات ممتاز
- فراهم نمودن زمینه ی مناسب برای حذف حاكمیت مطلق امتحانات پایانی در تعیین سرنوشت تحصیلی فراگیر
- ایجاد فرصت اصلاح برای فراگیران و آموزگاران جهت رفع كاستی های فرآیند یادگیری
- ارائه ی بازخوردهای پیوسته از جریان یادگیری به فراگیران به صورت توصیه های مكتوب و شفاهی
- بهبود فرآیند یاددهی- یادگیری و ...

محاسن و معایب الگوی ارزشیابی توصیفی

محاسن ارزشیابی توصیفی :

1- افزایش اعتمادبه نفس دانش آموزان .

2- تکیه نداشتن به نمره ی بیست.

3- افزایش پارامترها جهت تشخیص سطح یادگیری هر درس به طور جداگانه و در نتیجه یافتن ضعف دانش آموزان.

4- ایجادرابطه ا ی صمیمی تربین معلّم و دانش آموز.

5- تکیه بر کار و آموزش علمی و عملی.

6- افزایش شور و نشاط و شادابی دانش آموزان و روحیّه ی آنان درکلاس و مدرسه.

7- حذف اضطراب ناشی از امتحان و نمره که به نوعی استرس مانعی جدی برای فرایند یاددهی و یادگیری خواهد بود.

8- در این طرح یادگیری عمیق و پایدار صورت می گیرد و روش علمی که همان حل مساله است انجام می پذیرد.

9- افزایش روحیّه ی همیاری ،همکاری،همدلی و ... در دانش آموزان .

10- افزایش حس مسئولیّت پذیری در دانش آموزان.

11- چون دانش آموزان کم کار در کنار دانش آموزان فعّال قرار می گیرند از این جهت آنها نیز به نوعی خود را با محیط تطبیق می دهند.

12- روانی و روایی کار برای معلّم کلاس و دانش آموز.

13- انگیزه هاکه همانا جرقه های ایجاد خلاقیت در ذهن دانش آموزان است شکل می گیرد.

14- افزایش رقابت مثبت در دانش آموزان .

15- کلّ دانش آموزان در امر یادگیری دخالت دارند و همین باعث ایجاد مهارت های اجتماعی و مهارت های زبان آموزی در سطح عالی می گردد.

16- رفتارهای دانش آموز بهتر مورد مشاهده قرار می گیرد و می توان آن را مورد مطالعه قرار داد.


17- هر دانش آموز با توجّه به فعّالیتش با خودش مقایسه می شود و پیشرفتش مورد ارزشیابی و تقدیر قرار می گیرد.(اصل تفاوتهای فردی).

18- از بین رفتن احساس ناتوانی و ضعف دانش آموزان در حضور دیگر دانش آموزان.

19- ایجاد مهارت و توانایی برای بر طرف کردن نیازهای فردی.

20- این طرح باشرایط و موارد پیشرفت در دنیای جدید همگام است.

21- برای اندازه گیری فرایندهای ذهنی و بازده حاصل از آن مناسب است.

22- دانش آموزان را در موقعیّت های حل مساله قرار می دهد.

23- دانش آموزان را وادار به کارگیری دانش فرا گرفته قرار می دهد.

24- جنبه های مختلف دانش و درک فراگیر را می توان مطالعه نمود.

25- دانش آموز را وادار به عمل کردن ،تولیدکردن و خلق کردن می نماید.

26- ایجادحس موثّر بودن در دانش آموز.

27- برخورداری ازکارنامه توصیفی و تشریح ضعف و قوّت های آموزشی و پرورشی هر دانش آموز.

28- نبود استرس در دانش آموز و خانواده ی ایشان.

29- سهل و آسان نمودن ادامه ی تحصیل و فراهم نمودن زمینه ی مناسب طی کردن آموزش عمومی برای کلیّه ی دانش آموزان.

30- اولیا به طور مستمر در جریان پیشرفت یا افت فرزندشان قرار گرفته و در این مورد بیشتر احساس مسئولیت می نمایند.

31- ایجاد روحیّه ی خود باوری در دانش آموز تا در آینده بتواند گوینده ی خوب، شنونده ی خوب، محقق و منتقد خوبی گردد.

32- انجام فعالیتهای مشابه به فعالیتهای دنیای واقعی در کار روزانه دانش آموزان.

معایب ارزشیابی توصیفی:

1- ایجاد زمینه برای دانش آموزان کم کار و آنان که برحسب شرایط مجبورند به مدرسه بروند و بستر آماده برای شانه خالی کردن از انجام تکلیف.

2- ایجاد زمینه برای معلمان کم انگیزه و یا بی انگیزه به گونه ای که خود این طرح دست ایشان را نسبتا باز می گذارد.

3- عدم تعریف پارامترهای مورد نظربه گونه ای که هرکدام ازاین پارامترها بر اساس توان و ظرفیت و علاقمندی هر همکار در امرتعلیم و تربیت می تواند متغیر باشد.

4- ازآن جائی که انجام این طرح مستلزم وقت زیاد است به نظرمی رسد که تراکم دانش آموز به طور مستقیم برروی کار و فعّالیت یک همکار موثّر می باشد و چنانچه به این موضوع توجّه نشود به لحاظ این که معلّم و لو هر چند علاقمند، امّا به خاطر این که از بودجه بندی عقب نماند مجبور است به شیوه های دیگر ارزش گذاری متوسّل شود.

5- تعداد دانش آموز در کلاس در میزان موفقّّّّیّت موثّر است.

6- به علّت این که نمره اهمیّت ندارد حسّ رقابت از بین می رود و دانش آموزان به مرور انگیزه ی خود را از دست می دهند. (طبق گفته ی معلّمین مجری طرح ،برای بچّه ها چگونگی و کیفیّت مطالعه خیلی مهم نیست).

7- چون تعداد چک لیستها و فرمهایی که برای هردانش آموز یا هر گروه تکمیل می گردد زیاد است معلّم فرصت زیادی را برای این کار صرف می کند و عملا دقّت و توجّه کمتری در ارزشیابی صورت می پذیرد.

8- استفاده ازفرمهای متعدّد بودجه زیادی می طلبد وشایداصل فدای فرع گردد.

9- چون مدارک مشخّصی برای ارزشیابی وجودندارد می تواند فضای مناسبی برای معلّمان باری به هرجهت وبی انگیزه فراهم کندتاباخونسردی وبی خیالی فقط درکلاس وقت بگذرانند،چراکه هیچ گونه مدرکی مبنی برچگونگی کیفیّت آموزشی آنها موجود نیست و وجود ندارد.

10- دشوار شدن ارزشیابی ازکلاس توسّط مدیر.

.............................................................................................................................................




پرسش و پاسخ های صوتی در خصوص ارزشیابی کیفی - توصیفی که توسط دکتر شکوهی و آقای جهان آرای پاسخ داده شده اند .

۱- پوشه کار چیست و چه چیزهایی در آن قرار می گیرد ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - دکتر شکوهی

۲- در دفتر مدیریت فرایندهای کلاسی چه مواردی ثبت می گردد ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - دکتر شکوهی

۳- نحوه ارائه بازخورد به دانش آموزان و ارائه به والدین چگونه است ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - دکتر شکوهی

۴- در ارزشیابی توصیفی نحوه اطلاع رسانی وضعیت تحصیلی دانش آموزان به خانواده ها چگونه است ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ- جهان آرای

۵- در ارزشیابی توصیفی معلم ما باید به دنبال تحقق چه اهدافی باشد ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ- جهان آرای

۶- برخی از معلمین بعضی از محدودیت ها را مانع اجرای دقیق ارزشیابی توصیفی می دانند از جمله تراکم بالای کلاس ، دو زبانه بودن و ... نظر شما در این خصوص چیست ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - دکتر شکوهی

۷- با توجه به اینکه این مساله بین معلمین مطرح است که ارزشیابی توصیفی باعث شده که دانش آموزان بدون اینکه شایستگی لازم برای ارتقاء به پایه بالاتر را داشته باشند ، به پایه بالاتر ارتقاء پیدا می کنند ، نظر شما در این مورد چیست ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - دکتر شکوهی

۸- در خصوص نحوه اطلاع رسانی به والدین از طریق کارنامه دوماهانه نظر شما چیست ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - دکتر شکوهی

۹- تفاوتهای اساسی ارزشیابی توصیفی با سایر ارزشیابی هایی که در گذشته انجام می شده در چه مواردی است ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - دکتر شکوهی

۱۰- نگاه ارزشیابی توصیفی به جهش تحصیلی چیست ؟

دریافت فایل صوتی پاسخ - جهان آرای



منبع : سایت معاونت ابتدایی استان خوزستان


 

 





صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
...........................


 ..........................
.......................

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

.....................

بازی آنلاین


...........
....................
ابزار پرش به بالا ........ گفتم: خدایاازهمه دلگیرم،گفت: حتی ازمن؟گفتم: خدایادلم راربودند،گفت:پیش ازمن؟گفتم:خدایاچقدردوری،گفت: تویامن؟گفتم:خدایا تنهاترینم،گفت:پس من؟گفتم: خدایاکمک خواستم گفت:ازغیرازمن؟گفتم:خدایادوستت دارم گفت:بیشترازمن؟گفتم:خدایااینقدرنگومن ،گفت:من توهستم وتو من
Flying Icon
code By 20Tools.com -->
به سایت ما خوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای دبستـــــــــــــــان بهـــــــــــــــــــاران محفوظ است