تبلیغات
دبستـــــــــــــــان بهـــــــــــــــــــاران - مقاله خلاقیت و نقش آن در آموزش ابتدایی
دبستـــــــــــــــان بهـــــــــــــــــــاران
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


دسترسی سریعتر معلمان ودانش آموزان واولیامحترم به اطلاعات مورد نیاز جهت شکوفایی بیشتر .

مدیر وبلاگ : معاون آموزشی کیانی
نظرسنجی
دوست دارید چه مطالبی را در وبلاگ در اختیار داشته باشید؟





مقاله خلاقیت و نقش آن در آموزش ابتدایی

18اسفندآپلود عکس | آپلود | سایت آپلود عکس | اپلود عکس

فهرست مطالب

عنوان       

صفحه

چکیده مطلب

2

مقدمه

3

اهداف

4

بیان مسئله

4

بحث مورد نظر

4

خلاقیت در نظام آموزشی

5

خلاقیت و هوش

5

چگونه می توان خلاقیت را پرورش داد

7

تثبیت باورهای غلط

7

موانع خلاقیت

9

راههای پرورش خلاقیت در کودکان

10

نتیجه گیری

12

منبع و ماخذ

13

 

چکیده :

باید دانش آموزان را به دانش، ایده ها، اندیشه ها وتفکرات جدید وبکر تشویق نمود. معلم لازم است در تمامی دروس علاوه بر اینکه خودش اندیشه های جدید و بکری را ارائه می دهد پذیرای ایده های جدید دانش آموزان خود باشد و به اندیشه های آنان احترام بگذارد.مثلاً می توان از دانش آموزان خواست که به جای ارائه گزارش توضیحی از یک کتاب، مجله یا مقاله، آنهارا شخصا ارزیابی نموده و مورد نقد و بررسی قرار دهند، هدف این است که کلاس را وادار کنیم تا خواهان بدست آوردن کتاب و مطالعه آن شوند، این خطر وجود دارد که معلمان به سبب اصرارشان در انتقال دانش پذیرفته شده خیلی زود جریان اندیشه های کودک را قطع کرده و بدین ترتیب به ریشه های تفکر خلاق، آسیب بزنند. لازم است معلمان، دانش آموزان را به تفکر وتعمق عادت دهند تکیه صرف بر حافظه دانش آموزان و انتقال معلومات به آنها، قدرت آفرینندگی و ابتکار را در آنان ایجاد نمی کند. هنر یک معلم موفق و مجرب این است که شیوه فکر را به دانش آموزان بیاموزند، برای این کار لازم است در ذهن دانش آموزان ایجاد سؤال نمود و کنجکاوی آنان را برانگیخت. یکی از رسالتهای مهم آموزش ابتدایی ، برانگیختن حس کنجکاوی و نوجویی دانش آموزان نسبت به خویشتن، جهان هستی و جامعه است. معلم موفق باید آرامش ذهنی دانش آموزان را بر هم زند، در حقیقت «سیال سازی ذهن» دانش آموز یکی از وظایف معلمان اندیشمند است. ایجاد رقابت، همکاری گروهی، انجام پروژه های دسته جمعی و پذیرش مسئولیت در مدرسه توسط دانش آموزان، اعتماد به نفس آنان را افزایش خواهد داد، چرا که در رقابتهای سالم و جهت دار هر دانش آموزی با توجه به توانایی ها، استعدادها و ظرفیت وجودی خویش سعی می کند موفقیت را نصیب خویش سازد و در این فرآیند، زمینه شکوفایی استعدادها و اعتقاد به خود فراهم می شود.

 

 


مقــــدمــــه:

خلاقیت و چگونگی پرورش آن موضوعی است که در نظام آموزش ما به ان توجهی نمی شود و اهمیت بسزایی را که دارد نادیده می گیرند. بدون شک بخشی از ناکارآمدی این نظام هم مربوط به همین کوتاهی و بی توجهی است. بنابراین بر برنامه ریزان و مسئولان آموزش و پرورش از پائین ترین تا بالاترین سطوح واجب است که به گونه ای عمل کنند که این نقصه برطرف شود خصوصا در سیستم آموزشی کودکستان و ابتدایی یاید این موضوع مورد توجه فراوان قرار گیرد چون خلاقیت خصیصه ای است که در همان اولین سالهای زندگی می توان به بهترین شکل ممکن انرا پرورش داد و بارور کرد. و اساسا بخش عمده ای از شخصیت کودک در همان 6 سال اول عمر او شکل می گیرد. دوره ای که کودک درک خود از دنیای اطرافش را افزایش می دهد زبان یاد می گیرد و بتدریج دیگر توانائیهایی را که دارد کسب میکند. خلاقیت یکی از ویژگیهای بارز انسان و از دسته فرآیندهای عالی مغز او می باشد. که نقشی بسزا در شکل گیری شخصیت و منش کودک و آینده او بازی میکند به همین جهت لازم است که این خصیصه ارزشمند بخوبی شناخته شود و حداکثر تلاش را برای پرورش آن در کودک بعمل اورد.

اهداف:

در این مقاله به بررسی مسئله خلاقیت موانع خلاقیت و راه های ایجاد خلاقیت پرداخته شده است . که مهمترین هدف آن ارائه راه های به وجود اوردن خلاقیت در دانش آموزان دوره ابتدایی می باشد

 

بیان مسئله مورد تحقیق :

تهیه و اجرای راه های ایجاد خلاقیت در دانش آموزان ابتدایی باید از سال های اولیه اموزشی شروع شود و از فعالیت های مهم معلمان و مربیا باشد . که چنانچه معلمان آگاهی از روش های ایجاد خلاقیت در دانش اموزان و نیز توانایی کاربرد این روش ها را داشته باشند در زمره معلمان موفق خواهند بود . این مقاله به منظور آشنایی با خلاقیت و

چگونگی ایجاد راه های خلاقیت در دانش آموزان ابتدایی تهیه شده است .

بحث مورد نظر:

1- تفکـــــر همگـــــرا

که در آن معمولاً فقط یک نتیجه گیری یا یک جواب وجود دارد و به عنوان تنها راه حل،مورد توجه قرار می گیرد و فکر در جهت آن هدایت می شود و برای رسیدن به آن کنترل می گردد.

2- تفکـــــر واگـــــرا

که متوجه جهات مختلف می باشد و زمانی که ما از راههای معمول و مرسوم موفق به حل مسئله یا مشکلی نمی شویم،از این شیوه ی تفکر استفاده می نماییم. از نظر گیلفورد تفکر واگرا، مترادف« خلاقیت» می باشد.

پیشرفتهای بشر اختراعات و اکتشافات او، همه مدیون این نوع تفکر می باشند. ولذا ضروری است که به شناخت و پرورش این ویژگی ذهن انسان توجه بیشتر مبذول شود و نکته جالبی که اینجا مطرح می شود، این است که اکثر اندیشمندان و متخصصان تعلیم و تربیت و روانشناسی معتقدند که خلاقیت در همه افراد بشر بصورت بالقوه وجود دارد و همانگونه که گفته شد از خصائص بارز بشری است ولی در اکثر آنها امکان رشد و شکوفایی پیدا نمی کند. آندرسون می گوید : «خلاقیت در کودکان امری همگانی است درحالی که در بین بزرگسالان تقریباً وجود ندارد. به همین جهت این سوال پیش می آید که : چه بر سر این توانایی عظیم و همگانی بشر می آید؟ »

خلاقیت در نظام آمــــوزشـــی:

یکی از مشکلات ما در نظام آموزشی ناکارآمدی که داریم این است که اغلب سیستم های آموزشی ما به جای تأکید بر استفاده از قدرت شگفت انگیز مغز برای ایجاد افکار جدید و ایده های نو و تبدیل آنها به واقعیت، به انباشتن و ذخیره سازی اطلاعات می پردازند. ولی در عصری که ما زندگی می کنیم با توجه به تغییر و تحولات سریع و انفجار دانش و اطلاعات و استفاده از تکنولوژی های جدید که امکان دسترسی به هر نوع اطلاعات را در آن واحد برای ما میسر می سازد، نیازمند کسب مهارتهای تفکر خلاق، قابل انعطاف و دقیق هستیم و نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که خلاقیت قابل پرورش و رشد باشد و این مستلزم تغییر و تحول در نظام آموزشی و به کار گیری شیوه های خاصی است که باید دست اندر کاران تعلیم و تربیت از سطوح بالاتر گرفته تا مدیران و معلمان مدارس و حتی اولیای دانش آموزان به آن توجه نمایند.

خــــــلاقیت و هـــــــــوش :

تعــاریف خلاقیــت:

۱- خلاقیت را شیوه ای در حل مسئله میدانند که همراه با نوآوری و ارزش اجتماعی است.

۲- خلاقیت حل یک مشکل یا سلسله ای از مسائل کوچک و بزرگ است.

۳- خلاقیت تحولات دامنه دار و جهت دار در فکر و اندیشه انسانهاست، بطوری که فرد توانایی ترکیب عوامل قبلی به طرق جدید را بدست می آورد.

در ارتباط با خلاقیت سوالی که مطرح می شود این است که آیا بین خلاقیت و هوش رابطه ای وجود دارد یا نه؟ برخی از متخصصان یک «الگوی آستانه ای » از خلاقیت ارائه داده اند. طبق این الگو میزان هوش فرد باید از حد معینی بالاتر باشد تا بتواند آثار خلاقی در رشته خود ارائه دهد و برای این مسئله بهره هوشی 120 را عنوان کرده اند. فراتر از آستانه هوش، دستاوردهای خلاق به عوامل دیگری نظیر سیالی اندیشه ها و به متغیرهای شخصیتی بستگی دارد. همچنین در مورد تواناییهای مختلف، آستانه هوشی لازم برای ایجاد دستاوردهای خلاق متفاوت است.

در علم روانشناسی اعصاب معتقدند که تفکر ریاضی و کلامی (صحبت کردن، خواندن و نگارش معمول) عموماً در نیمکره چپ مغز انجام می شود در حالی که تفکر فضایی، کل نگرانه و خلاق در نیمکره راست صورت می گیرد. «ند هرمان» در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده است که افراد از دو قسمت مغز با یک شیوه و با یک فراوانی استفاده نمی کنند. دانش آموزانی که نیمکره چپ مغزشان مسلط است با خواندن درباره یک موضوع یاد می گیرند در حالی که دانش آموزانی که نیمکره راست مغزشان مسلط می باشد با تماشای نمایش یا انجام فعالیتهای عملی یاد می گیرند. لذا می توان در زمینه ی آموزش دانش آموزان به این ویژگیها توجه داشت. تایلور نیز برای افراد خلاق ویژگیهای شخصیتی خاصی را مطرح می نماید. از نظر تایلور افراد خلاق از ویژگیهای خوش خلقی، باذوقی، کنجکاوی، جویندگی، مهارت در بازسازی عقاید، خودمختاری، استقلال، اثبات خود، پذیرش مثبت از خود و زبردستی، برخوردارند. در مجموع افراد خلاق دارای شخصیتی بسیار پیچیده هستند. همچنین بین خلاقیت و پیشرفت تحصیلی همبستگی مثبتی وجود دارد.

چگـــونه می توان خلاقیت را پــــرورش داد ؟

توسعه سیستم مخابراتی و ماهواره ای و دستاوردهای تکنولوژیک سبب شده است که پیشرفت های شگرفی در زمینه آموزش و پرورش پدید آید. اینترنت و فناوری ارتباط با حذف فاصله های جغرافیایی، دانش آموزان را قادر می سازد تا به اطلاعاتی دست یابند که قبلاً در کلاسهای درس یا در کتابخانه ها به آنها دست می یافتند و دیگر نمی توان تنها با تکیه بر اطلاعات و دانش و روشها و نیازمندیهای گذشته با واقعیتها و مشکلات آموزشی و پرورشی رویا رو گردید. فرایند یادگیری دستخوش تغییر است و معلمان نیز یا باید با این تغییر همسو شوند یا شکست خورده و عقب بمانند. خلاقیت موهبتی خاص به عده ای خاص از جانب خداوند نمی باشد، بلکه نوعی تخصص و مهارت است که افراد می توانند آنرا در خود، شکوفا کنند.

تثبیت بــــاورهای غلط :

علت شکست و ناکامی اکثر معلمان در مقابل نو آوریهای آموزشی، بویژه روشهای پرورش تفکر، باورهای غلط و از پیش ساخته آنان است که در اثر تکرار در طول سالهای متمادی در آنان تثبیت شده است. مثلاً اکثر معلمان به جای اینکه روش آموختن و اندیشیدن را به شاگردان بیاموزند،آنان را در مقابل دانسته ها و واقعیتهای علمی قرار می دهند. به عقیده «برونر»، مهم نیست که فراگیر چه می آموزد، بلکه مهم این است که چگونه می آموزد. چگونه آموختن با انتقال اطلاعات و حفظ و تکرار آنها حاصل نخواهد شد. اگر شرایط یادگیری فراهم شود، شاگردان خود به یادگیری خواهند پرداخت (مهارتهای آموزشی) معلمان باید شیوه اندیشیدن را به آنان بیاموزند. تنها با گفتن، «فکر کنید» تفکر حاصل نخواهد شد، باید ذهن پویای کودکان را در برابر آنچه در دنیای اطراف انها می گذرد به تفکر و اندیشه واداشت افراد جز در حالتی که با مسأله ای رو برو می شوند، به فکر کردن نمی پردازند. معلم باید طرح مسئله کند و از این طریق عشق به اندیشیدن را در دانش آموزان ایجاد و تقویت نماید. متأسفانه در سیستم آموزشی به رغم پذیرفتن این مسئله که فکر کردن اهمیت زیادی دارد و کاری ارزشمند است ولی عملا چندان توجهی به تشویق دانش آموزان به تفکر نمی شود. معلمان نیز با روشهای قالبی و ایجاد محیط سخت انضباطی موجب حفظ طوطی وار مطالب درسی در دانش آموزان می شوند و جلوی هرگونه تفکر سالم و خلاق را می بندند.

در نظام آموزشی باید بجای انتقال و انباشتن حقایق علمی به ذهن دانش آموزان به آنان چگونه فکر کردن و چگونه یاد گرفتن و چگونه زیستن و چگونه بکار بستن را بیاموزند. اساسا هدف نظام آموزشی باید این باشد که به کودک و دانش آموز و دانشجو ، ابزار حل مشکلات را بدهد نه اینکه جواب یک مسئله را به او یاد بدهد مسئله ای که ممکن است ما به ازای خارجی هم نداشته باشد. پژوهشهای انجام شده در زمینه آموزش دهیِ خلاقیت، عمدتاً به این نتیجه رسیده است که خلاقیت را می توان آموزش و پرورش داد. «تورنس » (1973) اشاره می کنند که طی 15 سال تجربه در مطالعه و آموزش تفکرات خلاق، شواهدی را دیده اند، که نشان می دهد،خلاقیت را می توان آموزش داد. «فلدهوسن و همکارانش» (1986) می گویند که پاسخ به این سوال که « آیا خلاقیت را می توان آموزش داد؟» مثبت است.

« سندرز» در کتاب «آموزش خلاقیت از طریق استعاره» تأکید می کند که برای پرورش خلاقیت باید به کودکان و نوجوانان امکان تفکر داد و آنان را از انجام فعالیتهای قالبی و از پیش تعیین شده تا حد امکان برحذر دانست. (پژوهشهای روان شناختی)

مــــوانعی که بر سر راه رشد خلاقیت در کـــودکان مقطع ابتدایی وجود دارند:

موارد زیر توسط تورنس پیشنهاد شده است :

۱- احترام گذاشتن به سوالات کودکان و راهنمایی آنها جهت یافتن جوابهای خود.

۲- احترام گذاشتن و توجه به عقاید اصیل و غیر عادی دانش آموزان.

۳- ارزش گذاشتن به عقاید کودکان و پذیرفتن عقایدی که پذیرش آنها در کلاس ممکن است.

۴- هرگز قضاوتی در مورد رفتار کودکان بدون این که علل و نتایج آن تشریح گردد، نباید به عمل آورد.

۵- گاهی اوقات باید کودکان را آزاد گذاشت تا کارهایی را که خودشان می خواهند، انجام دهند.

مهمترین نکته ای که تورنس مطرح می کند این است که استفاده از این اصول باید بگونه ای مرتب و مداوم و هماهنگ صورت گیرد.

مــــوانع خلاقیـــت :

۱- یکی از موانعی که بر سر راه خلاقیت دانش آموزان وجود دارد، نحوه ی نگرش و تفکر دانش آموزان درباره خودشان است، ایجاد خودپنداره مثبت و کاهش اضطراب می تواند در این زمینه موثر باشد.

۲- گاهی معلمان نسبت به دانش آموزان تیزهوش و با استعداد کلاس احساس منفی دارند و نسبت به آنها سوگیری منفی انجام می دهند.

۳- کمبود پشتکار و تحمل اندک دانش آموزان از دیگر موانع خلاقیت می باشد.

۴- محدود کردن بیش از حد کنجکاوی کودکان، چه در محیط خانه و چه در محیط آموزشگاه و همچنین سرکوب قوه تخیل و خیالبافی کودکان.

۵- استفاده از نمره امتحانی به عنوان اهرم فشار در جهت ایجاد همنوایی بیشتر بین دانش آموزان و تأکید بیش از حد بر دروس نظری و بی توجهی به دروس عملی.

راههــــای پـــرورش خلاقیـــت در کـــودکان :

1-   پـــرورش نیـــروی تخیــل:

یکی از راههای پرورش خلاقیت در کودکان پرورش نیروی تخیل می باشد. طرح سوال به شکل پاسخ نگاری یا انشایی، موجب یاد آوری اطلاعات و سازمان دادن آنها و نوشتن منظم و سیستماتیک توسط دانش آموز می شود. « بهره وری درست از نوشتن انشاء، تشویق و اهمیت دادن به داستانهای تخیلی بچه ها و ایجاد فرصت برای شاخ و برگ دادن به مطالب یاد گرفته شده، نقاشی و پرداختن به امور هنری زمینه هایی برای پرورش نیروی تخیل است.»

۲- تحــــریک حسِ کنجکاوی و کنکاش ذهنی کـــودکان:

درگیر نمودن فعالانه دانش آموزان در فرایند آموزشی. دانش آموزان باید از حالت « شنونده و منفعل » به حالت « گوینده و فعال » تبدیل شوند.

۳- تنـــوع منابــــع درســـی:

« نکته مهم دیگر که سبب موفقیت دانش آموزان در امر آموزش و خلاقیت می شود، مسئله آزادی عمل نسبی در انتخاب کتابهای درسی است. معلم باید بتواند از کتابهای گوناگون همراه با کتابهای اصلی و از قبل تعیین شده در کلاس بهره بگیرد، از دانش آموزان بخواهد که در کلاس گزارش دهند و جلسه بحث و گفتگوی علمی برای دانش آموزان ترتیب دهد.»

۴- تغییــــر در نحـــوه ارزشیابـــی نظـــام آموزشــی:

از دیگر عوامل پرورش خلاقیت در دانش آموزان تغییر نوع ارزشیابی آنها می باشد. در ارزشیابی به جای تأکید بر سطوح پایین یادگیری از قبیل دانش و درک و فهم به سطوح بالای یادگیری چون ترکیب و ارزشیابی تأکید گردد.

-   تنوع شیـــوه های آموزشی:

۱.لازم است که معلمان در فعالیتهای آموزشی از شیوه های مختلف و متنوع از قبیل روش حل مسئله، روش تهیه طرح یا پروژه، روش بحث علمی و روشهای گروهی، و بارش فکری به تناسب موضوع و موقعیت درسی استفاده نمایند.

 

 

نتیجه گیری:

مدارس باید دانش آموزان رانسبت به توانایی ها واستعدادشان آگاه سازند. آنان در آغاز تحصیل باید این حقیقت مهم را بدانند که خود بی همتایی را می سازند وآینده بی همتایی را هم خواهند داشت. همین که دانش آموز بالغ شد، باید اساس بی همتا شدن را در او عمیق و کامل کرد. او بایستی از همان سال اول مدرسه، به بی همتایی هر یک از اطرافیان خود نیز پی ببرد. بدون اعتقاد به زیستن برای خود شکوفایی و یاری دیگران در شکوفا سازی خویش، تلاش برای پرداختن به خود، به نوعی انحطاط ناسالم خود پرستی منجر می شود. خود خلاق برای شکوفایی درست، به خودهای دیگر نیازمند است. نکته دیگری که به عنوان حسن ختام این نوشته، می توان مطرح نمود این است که تمامی مواردی که شرحشان رفت، زمانی مفید فایده خواهند بود که معلمان و مربیان خودشان عملا آنها را درونی نموده و بدانها پایبند باشند. مربیان بایستی خلاق، مبتکر، کنجکاو، محقق، با اعتماد به نفس، سخت کوش و خود شکوفا باشند، در غیر اینصورت رهنمودهای تربیتی بلا اثر خواهند بود.

 

 

 

 

منابـــــــع:

۱. اتکینسون، ریتال، «زمینه روانشناسی»، جلد دوم، انتشارات رشد، 1368.

۲. بودر، آلن، ترجمه خان زاده، علی، «خلاقیت در آموزشگاه»، انتشارات چهر، 1358.

۳. حائری زاده، خیریه بیگم، «تفکر خلاق و حل خلاقانه مسئله» نشرنی، 1381.

۴. شعبانی، حسن، « مهارتهای آموزشی و پرورشی»، انتشارات سمت، 1371.

برداشت از : http://moallem5.blogfa.com/post-18.aspx






نوع مطلب :
برچسب ها : مقاله خلاقیت و نقش آن در آموزش ابتدایی،
لینک های مرتبط :
معاون آموزشی کیانی
پنجشنبه 31 تیر 1395
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:21 ب.ظ
Hi there, after reading this awesome piece of writing i am also cheerful to share my knowledge here with
friends.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
...........................


 ..........................
.......................

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

.....................

بازی آنلاین


...........
....................
ابزار پرش به بالا ........ گفتم: خدایاازهمه دلگیرم،گفت: حتی ازمن؟گفتم: خدایادلم راربودند،گفت:پیش ازمن؟گفتم:خدایاچقدردوری،گفت: تویامن؟گفتم:خدایا تنهاترینم،گفت:پس من؟گفتم: خدایاکمک خواستم گفت:ازغیرازمن؟گفتم:خدایادوستت دارم گفت:بیشترازمن؟گفتم:خدایااینقدرنگومن ،گفت:من توهستم وتو من
Flying Icon
code By 20Tools.com -->
به سایت ما خوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای دبستـــــــــــــــان بهـــــــــــــــــــاران محفوظ است